Hitit İmparatorluğu´nun başkenti (M.Ö. 2. binyıl)

Lokalisierung

Ankara´nın yak. 150 km doğusunda, Boğazkale (eski ismi Boğazköy, Çorum ili) yakınında, Kapadokya Bölgesi´nin kuzey sınırında yer alır (bkz. Harita). Yaklaşık 2 x 1 km´lik bir alana sahip olan şehir kayalık bir yamaç (Deniz seviyesinden yüksekliği 950- 1250 m) üzerine kurulmuştur. (Resim: Şehir yerleşimi yaklaşık iki kilometrekarelik bir alanı kapsamaktadır)

Ziele

Araştırmaların amacı Hitit Kültürü´nü, öncülerini ve Hitit Kültürü´nden sonraki kültürleri araştırmaktır. Hattuşa başkent olarak Büyük Krallar´ın ikamet ettiği, idari ve dini bir merkezdi. Bu yüzden dönemin mimari, sanat ve zenaat alanındaki en gelişkin örneklerini burada incelemek mümkündür (Resim: Hattuşa´nın Aslanlı Kapısı). Ayrıca çiviyazılı tablet arşivlerindeki metinler din kült, devlet politikası, tarihi coğrafya ve Eski Doğu´daki yaşamın diğer alanlarını anlamamıza yarayan ipuçları verir. Son yıllarda araştırmalar ekonomi tarihi ve yerleşim topoğrafyası ile ilgili veriler üzerinde yoğunlaşmıştır.

Forschungsgeschichte

Ch. Texier tarafından 1834 yılında keşfedilir; 1893-94 yıllarında ilk kazılar; 1906-1912 yıllarında ilk genel şehir planı ve büyük miktarlarda çiviyazılı tabletlerin bulunması. 1931 yılından itibaren DAI tarafından sürekli kazılar. Saray kompleksinin tamamı ve Aşağı Şehir yerleşiminin bir kısmı gün ışığına çıkartılır. Yukarı Şehir'de 30 tapınak ve birkaç idari yapı tespit edilmiştir. (Resim: Şehir planı). Hattuşa´da bulunan çiviyazılı tabletlerinin (günümüze kadar yak. 30.000 tablet parçası) incelenmesi, bir filolojinin bir kolu olan Hititoloji´nin doğmasına sebep olmuştur.
Proje, Alman Arkeoloji Enstitüsü Genel Merkezi´nin bir kazısıdır ve Alman Arkeoloji Enstitüsü İstanbul Şubesi tarafından yürütülmektedir.

Bisherige Arbeiten

1977 ile 1993 yılları arasında Yukarı Şehrin merkezi ve doğu kısmı yoğun bir biçimde kazılmıştır.
1993 ile 1998 yılları arasında kazılar, şehrin kuzeydoğusunda yer alan Büyükkaya'nın yerleşim tarihini araştırmaya yönelik olmuştur. Büyükkaya araştırma raporu
1999-2000 yıllarında Aşağı Şehir´de M.Ö. 16. yüzyıla tarihlenen bir Hitit tahıl silosu araştırılmıştır. Silo araştırma raporu
2000-2001 yıllarında Yukarı Şehir´de bulunan beş tane yapay havuz/gölet kazılarak ortaya çıkarılmıştır. Havuzlar araştırma raporu

Aktuelle Arbeiten

2001 yılından itibaren Yukarı Şehrin batı kesiminin yerleşim tarihini araştırmaya yönelik uzun süreli bir kazı projesi başlatılmıştır. Yukarı Şehir araştırma raporu.
2005 yılında kerpiç kent suru nun 65 metrelik bir kesiminin yeniden ayağa kaldırılma projesi tamamlanmıştır.
Ayrıca daha önceki kazıların sonuçlarını yayınlama çalışmaları da devam etmektedir.

2007 yılından beri Münster Üniversitesi Önasya Arkeolojisi Bölümü işbirliği ile ortak olarak kent sınırları içinde kayalar üzerindeki yontma izlerinin belgelendiği bir yüzey araştırması yapılmaktadır.

2007 yılından beri U.-D. Schoop (Edinburgh Üniversitesi) Boğazköy kazı projesi kapsamında, Hitit kentinin yaklaşık 2 km kadar batısında yer alan kalkolitik dönem yerleşmesi Çamlıbel Tarlası'nda kazı çalışmaları yapmaktadır.

Ergebnisse

Bölgede ilk yerleşim izlerine Kalkolitik dönemde rastlanmaktadır ( M.Ö. 6. bin). M.Ö. 3. binde bir Eski Tunç Çağı prensliğidir; buna M.Ö. 19.- 18. yüzyılda bir de Assur Ticaret Kolonisi eklenir. M.Ö. 17. yüzyılın geç dönemlerinden itibaren de başkent ve Hitit Büyük Kralları´nın payitahtıdır. Sonraki yüzyıllarda şehrin kapladığı alan 79 hektardan 180 hektara çıkarılmış; anıtsal surlar ve saray kompleksinde tadilat ve yeniden inşa faaliyetleri yapılmış. Yukarı Şehir´de bir "Tapınak Mahallesi" oluşturulmuştur. M. Ö. 1200´lerde, aşağı yukarı Büyük Hitit İmparatorluğu´nun çöküşü ile aynı dönemde, şehir terkedilmiştir. Demir Çağı başlarında "Karanlık Çağ" da sınırlı olan yerleşim, daha sonra M.Ö. 9.- 5. yüzyıllarda, Demir Çağı´nın Frig Dönemi´nde, büyümüştür. Ayrıca Galat-Hellenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde de yerleşim vardır.

Detayli bilgi için lütfen tıklayınız.

Kooperation

Çalışmalar Türkiye Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü´nün izni ile yapılmaktadır Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı.
Çiviyazılı metinlerin dökümantasyonu ve yayını Mainz Bilimler Akademisi, Eski Doğu Komisyonu (Kommission für den Alten Orient der Akademie der Wissenschaften, Mainz) tarafından yapılmaktadır.
"Hitit şehirleri çevresinde ekoloji tarihçesi ve tarım ekonomisinin araştırılması" konulu DFG projesi kapsamında, Kiel Christian- Albrecht Üniversitesi (Christian- Albrechts-Universität Kiel) ve DAI´nin Avrasya Bölümü (Eurasienabteilung des DAI) araştırmacıları tarafından botanik incelemeler yapılmaktadır.
"Hattuşa - Nişantepe arşivinden çıkan bullalar üzerindeki Hitit Büyük Kral mühür baskıları" konulu DFG projesi Leipzig Üniversitesi Eski Doğu Bilimleri Enstitüsü (Altorientalisches Institut der Universität Leipzig) kapsamında yürütülmektedir.

Ayrıca iletişim kurulabilecek kişi

Dr. Jürgen Seeher
(2005'e kadar kazı başkanı)

DAI Abteilung Istanbul
İnönü Cad. 10
TR-34437 Istanbul
Telefon: + 90-(0)212-393 76 25
Telefax: + 90 - (0)212-393 76 40
Email: seeher@istanbul.dainst.org

araştırmaları destekleyen kişi ve kuruluşlar

Deutsche Forschungsgemeinschaft, Deutsche Orient-Gesellschaft, Theodor Wiegand Gesellschaft.
Sponsor olarak JT INTERNATIONAL, Gerda Henkel Stiftung (2008) ve DS-Concept (2008) projeyi desteklemektedirler. 

Bibliographie

Genel bibliyografya: K. Bittel, Hattuscha, Hauptstadt der Hethiter (1983); P. Neve, Hattusa, Stadt der Götter und Tempel (1996); J. Seeher, Hattuşa-Rehberi. Hitit Başkentinde Bir Gün (3. baskı, 2006). - Bilimsel monografi serileri: Boğazköy I (1935) - VI (1984); Bogazköy-Berichte 7 (2004) ve 8 (2006); Boğazköy-Hattusa. Ergebnisse der Ausgrabungen I (1952) - XIX (2005); Keilschrifturkunden aus Boğazköy I (1921) - LX (1990); Keilschrifttexte aus Boghazköi 1 (1916) - 58 (2008); Studien zu den Boğazköy-Texten 1 (1965) - 48 (2006); Boğazköy-Texte in Umschrift BOTUC-Projekt. - Devam eden kazılar hakkında her yıl Archäologischer Anzeiger (Berlin) ve Kazı Sonuçları Toplantısı´nda (Ankara) bir rapor yayınlanmaktadır.

Yeni Proje-Yayınları