Dedecik-Heybelitepe Yüzey Araştırmaları

Location

Dedecik-Heybelitepe, İzmir'in yaklaşık 35 km güneyinde, Torbalı Ovası kenarında, Metropolis antik kentinin 2 km kadar güneyindedir. Doğu-batı yönünde akan Küçük Menderes nehri tarafından sulanan, hem hinterlanda hem de denize doğal bir bağlantı sağlayan Torbalı Ovası'nın batı kenarında doğal bir arazi çıkıntısı üzerindedir. Tarihöncesi bu buluntu yeri 90'lı yıllarda R. Meriç tarafından keşfedilmiştir.

Objectives

Batı Anadolu'nun, çiftçiliğin Avrupa'ya yayılmasında önemli bir rol oynamış olduğunu gösteren belirtiler son yıllarda gittikçe artış göstermiştir. Anadolu'nun batı tarafı Tunç Çağı öncesi ve özellikle Neolitik ile Erken Kalkolitik dönemleri yeterince araştırılmamış, hemen hemen hiç kazı yapılmadığından yalnız yüzey buluntuları bilinmektedir. MÖ 7. bin sonu ile 6. bin başları, başka bir deyişle Yunanistan ile Güneydoğu Avrupa'da Neolitik dönemin başladığı zaman dilimi çok önemlidir. Dedecik-Heybelitepe çalışmaları, Batı Anadolu'da bu dönemi temsil eden bir kaynak oluşmasında katkıda bulunacaktır. Kesinlik kazanan buluntu gurupları örnek alınarak diğer yerlerden bilinen yüzey buluntuları da böylece daha doğru olarak değerlendirilebilecektir.

Previous Activities

2003 ile 2004 yazında birkaç sondaj yapılmıştır. Buluntu yerinin daha iyi belirlenebilmesi ve kazılacak yerlerin saptanması amacıyla önce yukarı, orta ve aşağı yamaç kısımlarında araştırmalar yapıldı. Buluntu malzeme -daha ziyade keramik ile taş aletler- analiz edilmeye başlanmıştır. Obsidyen insan yapısı bazı aletlerin nereden geldiğini anlamak için fen bilimleri yardımıyla analiz edilmiştir.

Methodology

Kazı ve belgeleme çalışmaları küçük bir ekip tarafından yapıldı. 5x5 m büyüklüğündeki alanlar arasında 1 m genişliğinde açma aralarında korunan profiller sayesinde, yeniden kontrol yapmak mümkündür. Buluntu malzeme araştırılmak üzere 5-10 cm'lik kümelere ayrıldı. Keramik ve küçük buluntular C. Lichter, taş aletler ise L. Herling tarafından araştırılacaktır. Obsiyden örneklerin fen bilimlerince araştırılması, Freiberg Arkeometri Enstitüsü'nde K. Kasper tarafından yapılmıştır.

Results

Tepenin en üst tabakasında bulunan 10./11. yüzyıl Bizans mezarlığı olasılıkla daha eski yerleşim kalıntısını tahrip etmiştir.
Yamacın orta kısımlarında erozyon nedeniyle kültür tabakası birkaç santimetre kalmıştır. Yamacın aşağı kısımlarında ise tortul yığılmaları ve kültür tabakaları kısmen 2,5 m kadardır. 2004 kazı mevsiminde aşağı yamaçta üç adet 5 x 5 m büyüklüğünde ve birbirlerinden 1 m genişliğinde açma aralarında korunan profillerle ayrılan açmaların yüzeyden 0,8 m derinliğinde, yamaca çapraz bir duvar ortaya çıkmıştır. İki açma boyunca uzanan ve kırma taştan yapılmış olan bu duvar kısmen 7 taş dizisi kadar bir yüksekliğe sahipti. Bu duvarın kuzeyinde, aslında duvar tarafından tahrip edilmiş, doğu-batı yönünde biri bir erişkine ve diğeri bir çocuğa ait sola daha doğrusu sağa hocker durumda taş mezar vardır. Kafatasları yakınlarında birer kap vardı. Ele geçen keramikten yola çıkarak duvarın ve mezarların Erken Tunç Çağı'na ait oldukları söylenebilir.
Biraz daha açık renkte olan alttaki tabakada Geç Neolitik/Erken Kalkolitik buluntu malzemeleri ele geçmiştir. Bu keramikler, Güneybatı Anadolu Göller Bölgesi (Hacılar) Pişmiş toprak bir mühür üzerinde birnoktadan çıkan daireler, biçim ve bezeme olarak İç Anadolu, Yunanistan ve Güney Balkan mühürlerine de benzemekte ve bu dönemdeki kültür ilişkilerini göstermektedir. Taş aletler için hammadde olarak Kiklad adalarından Melos obsidyeni kullanılmasının saptanması , Batı Anadolu'nun Ege ile olan erken ilişkisini belgeleyen ilk bulgulardandır.

Cooperation / Cooperation partners

Proje yöneticileri: C. Lichter, R. Meriç ile işbirliği (Dokuz-Eylül Üniversitesi İzmir) ve Metropolis Kazısı

Iletişim kurulabilecek kişi

Dr. Clemens Lichter, über die Abteilung İstanbul des Deutschen Archäologischen Institus, Gümüşsuyu / Ayazpaşa Camii Sok. 48,
34437 İstanbul, Türkei, Tel : +90-(0)212-393 76 25, Fax : +90-(0)212-393 76 40, Email : sekretariat@istanbul.dainst.org