İmparator Traian'a ait olduğu düşünülen kenotaph üzerine araştırmalar

Location

Batı Kilikya antik kenti Selinus (Antalya ili, Alanya ilçesinin doğusunda Gazipaşa yakınlarında) olup günümüzde Şekerhane Köşkü olarak adlandırılan, akropolisten ovaya geçişte nekropol ile agora arasında İmparatorluk döneminden kalan ve olasılıkla İmparator Traian'ın kenotaphı amacıyla yapıldığı düşünülen bir yapı kompleksidir.

History

Cassius Dio'ya göre, Roma İmparatoru Traian, Suriye'den Roma'ya giderken MS 08 Ağustos 117 günü Selinus'ta ölmüştür. Büyük bir olasılıkla burada yakılmış ve külleri, Traian İmparatorluk forumunda Taraian sütunu olarak adlandırılan sütunun kaidesine konulmak üzere Roma'ya getirilmiştir.

MS 13. yüzyıl başlarında, kısa bir süre önce Anadolu'nun güney kıyılarını ele geçiren Selçuklular, Selinus'taki İmparatorluk dönemi yapı kompleksini av köşküne dönüştürmüşlerdir.

Objectives

Projenin amacı, merkezi bir iki katlı yapı ile sütunlu galerilerle çevrili avludan oluşan kopleksin mimari açıdan ayrıntılı bir biçimde incelenmesidir. Böylece, yapıların eski biçiminin anlaşılmasına temel oluşturulacak ve yapıldığı zamandaki amacı aydınlanacaktır. Bunun yanı sıra, Roma İmparatorluğunun tümündeki geleneksel mezar mimarlığının karşılaştırılmasıyla öncüllerinin anlaşılması sağlanacak ve bir yandan da daha sonraki yerel Roma eyaletlerini hangi derecede etkilediği anlaşılacaktır.

History of Research

Antik dönem tarihçileri tarafından Selinus'un adı, her şeyden önce İmparator Traian olaylarıyla ilişkilendirilmiştir. 18. ve 19. yüzyıl gezgin araştırmacıları genellikle yazıtları ve sanat açısından değer verdikleri mimari bezemeler ile heykelleri belgelemişlerdir. Bunlar, Şekerhane Köşkü'nün işlevi konusunda 20. yüzyılın sonlarına kadar uzanan tartışmalara yol açmıştır. Yorumlar, bir Ortaçağ hanı (Heberdey - Wilhelm 1896), bir savunma yapısı (Hellenkemper - Hild 1990) veya bir sarnıç (Paribeni - Romanelli 1914) ve Antik döneme ait bir mozole (Beaufort 1818) gibi çeşitlilik göstermektedir. İlk defa, 1963-65 yılları arasında Rosenbaum ve ekibi tarafından Selinus'un toprak üstünde görünen anıt kalıntılarının yer aldığı topografik-arkeolojik bir planı yapılmıştır. Redford, Alanya civarında Selçuklu dönemine ait yapı ve bahçe kalıntılarını ve Selçuklular için yer ve doğanın anlamını araştırmıştır. Redford, Selinus yapı kompleksini, Antik yapı dokusunun üzerine yapılan, kentin dışında, seçkin Selçuklu yöneticiler tarafından özellikle av ve bahçe köşkü olarak kullanıldığını saptamıştır (Redford 2000).

Previous Activities

Seher Türkmen yönetiminde Alanya Müzesi'nin 2003 yılında yapı kompleksinde başlattığı arkeolojik araştırmalarda, mimari plastik donanımına ait önemli parçalar ortaya çıkmış ve yapının mimari kalitesi üzerine bilgi vermiştir. Bunlar sonucunda, Şekerhane Köşkü'nün mimari tarihçesinden sorumlu Prof. Dr.-Ing. Adolf Hoffmann ve Dipl.-Ing. Claudia Winterstein yönetiminde Alman Arkeoloji Enstitüsü Berlin merkez mimarlık bölümü ile İstanbul şubesi ile işbirliği yapılmıştır. 2005 yılındaki ilk yüzey araştırmasında, Karlsruhe Üniversitesi Jeodezi bölümüyle ortak olarak ölçüm ağı oluşturulmuştur. Bunun amacı 3 boyutlu topografik ve mimari bir görünümün temellerini oluşturmaktı. Bunun üzerine kurulu olarak da merkezi yapının ve temenos duvarının bir kısmının rölövesine başlanmıştır. Bu çalışmalar 2006 yılının bahar aylarında sürdürülmüştür. 2006 yılı sonbaharında Müze kampanyası çerçevesinde, yapı kompleksine ait mimari parçalar müze deposunda araştırılmış, fotograflanarak katalog oluşturulmuş ve kısmen çizilmiştir.

Recent Activities

2007 sonbaharında gerek müzedeki çalışmalar gerekse rölöve bitirilecektir. Sütunlu galeride ve yapı kompleksinin girişinde Alanya Müzesi'yle ortaklaşa yapılcak sondajların mimari durum hakkında önemli bilgiler verecektir.

Methodology

Ölçülerek ve elektronik optik takometre desteğinde, çekirdek yapının şu andaki durumunun taş rölövesi, 1:20 oranında planı, yukardan görünüşü, kesitleri ve görünüşleri hazırlanacak ve netleştiren orthophotos ile tamamlanacaktır. Bu ölçek, çok sayıda ayrıntının gözlenmesine olanak sağlayacaktır. Bilgi elde edilebilecek etrafı çevreleyensütunlu galeriler, 1:50 ölçekle belgelenecektir. Yapı kompleksinin 1: 500 ölçeğinde vaziyet planı yapılacak ve Şekerhane Köşkü'nün Roma İmparatorluk dönemi ile Selçuklu yapılarının bütünü planda yer alacaktır. Bunun yanı sıra, etrafta dağınık duran ve Alanya Müzesi'nin deposunda bulunan Şekerhane Köşkü'ne ait olması muhtemel mimari parçaların, çizimleri ve fotoğrafları çekilerek bir metin oluşuturulacak ve bir katalog altında toplanacaktır. Önemli mimari parçalar, 1:2 veya 1:5 ölçeğinde çizilecektir.

Results

Şimdiye kadar yapılan mimari araştırmalar, Şekerhane Köşkü'nün, Roma İmparatorluk dönemine ait bir yapı olduğunu ve Selçuklular zamanında Antik dönem malzemenin kullanılmasıyla değişikliğe uğradığı görüşünü doğrulamaktadır. Çekirdek yapı kaide platformunda, Selçuklu ve Roma dönemlerine ait eski yapı tadilatlarından çok az, Antik döneme ait mimari kalıntılardan ise önemli kalıntılar kalmıştır. Gözlemler neticesinde, burada, bir zamanlar olasılıkla kapalı, iki tonozla bölümlü altyapının, bir cella ve sütunlu bir galerisi olan tapınak benzeri bir yapının varlığı ortaya çıkmıştır. Mimari parçaların katalogu, Antik dönem yapısı ve dekorasyonu üzerine ayrıntılı bilgi verecektir.

Şekerhane Köşkü'nün kendine özgü özellikleri, mütevazı bir çevrede, olağanüstü görkemli, çok kaliteli bir yapının olduğunu ve işlevine uygun bir bütünlük göstermektedir.

Cooperation / Cooperation partners

Alanya Müzesi

Iletişim kurulabilecek kişi

Seher Türkmen (Alanya Müzesi)

Prof. Dr.-Ing. Adolf Hoffmann (c/o Alman Arkeoloji Enstitüsü Merkezi Berlin)

Bibliography

F. Beaufort, Karamania (London 1818).
R. Heberdey - A. Wilhelm, Reisen in Kilikien (Wien 1896).
H. Hellenkemper - F. Hild, Kilikien und Isaurien, Tabula Imperii Byzantini 5 (Wien 1990).
R. Paribeni - P. Romanelli, Studi e ricerche archeologiche nell' Anatolia meridionale, Monumenti Antichi 23, 1914, 5-277.
S. Redford, Landscape and the State in Medieval Anatolia. Seljuk Gardens and Pavil-lions of Alanya, Turkey, BAR International Series 893 (Oxford 2000).
E. Rosenbaum et al., A Survey of Coastal Cities in Western Cilicia, Türk Tarih Kurumu Yayınlarından, VI. Seri 8 (Ankara 1967).