Inhalt und Zusammenfassung auf Deutsch >>


Περιεχόμενο και Περίληψεις


Περιεχόμενο

Irini Papageorgiou
Ιππεύουσα κουροτρόφος θεά των γεωμετρικών χρόνων στις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη  >>

Matthias Recke
Περί της κατασκευής θηραϊκών αμφορέων  >>

Iulian Bîrzescu
Οι εμπορικοί αμφορείς της σειράς ‘Λέσβος-ερυθρή’ στην Ίστρο >>

Eleni Manakidou
 Ένας αποσπασματικός κιονωτός κρατήρας από το Καραμπουρνάκι και η παράσταση των ηρωικών γάμων στην κορινθιακή και την αττική μελανόμορφη αγγειογραφία   >>

Evgenia Vikela
Αναθηματικά ανάγλυφα στην Αθηνά. Εικονογραφία της θεάς και η σύνθεση των αναπαραστάσεων στα αναγλύφα  >>

Bernhard Schmaltz
ΕΡΓΟΝ ΑΡΙΣΤΟΚΛΕΟΣ ΑΡΙΣΤΙΟΝΟΣ   >>

Christina Vlassopoulou
Νέα θραύσματα γλυπτών από την Ακρόπολη. Παρατηρήσεις στην εικονογραφία της Αθηνάς κατά την κλασική περίοδο  >>

Mathias René Hofter
O Ήρωας Διανοούμενος . Αναφορά στο πορτραίτο του Πινδάρου  >>

Claudia Ruggeri
‘Έσω’ και ‘έξω’ Κεραμεικός της Αθήνας: μία μοντέρνα ανακάλυψη;  >>

Giorgos I. Despinis
Ιφιγένεια και Ορέστης. Ερμνευτικές προτάσεις για δύο γλυπτά ευρήματα τη Βραυρώνα  >>

Oliver Pilz
Ο Διόνυσος σε ένα πήλινο ανάγλυφο κλασικής εποχής στο Βερολίνο;   >>

Heide Froning
Σκέψεις για την Αφροδίτη Ουρaνία του Φειδία στην Ήλιδα   >>

Lydia Palaiokrassa-Kopitsa
Μία γυναικεία κεφαλή από την Άνδρο στο Βερολίνο  >>

Nikolaos Katsikoudis
Το αγαλματίδιο γυναικός στο αρχαιολογικό Μουσείο της Άρτας με Αρ. Ευρ. 3086  >> 

Monika Trümper
Το Maison des sceaux στη Δήλο – Ένα ‘σφραγισμένο’ κλειστό σύνολο; Συμβολή στη σημασία και στην ερμηνεία των ευρημάτων από μία υστεροελληνιστική κατοικία, που καταστράφηκε από πυρκαγιά   >>

Anna Wassiliki Karapanagiotou
ΕΚΤΟΡΟΣ ΑΝΑΙΡΕΣΙΣ. Η σαρκοφάγος με aρ. eυρ. 3 στο Mουσείο της Τεγέας  >>


Περίληψεις

Irini Papageorgiou, Ιππεύουσα κουροτρόφος θεά των γεωμετρικών χρόνων στις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη
Το 1991 δωρήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη ένα χάλκινο ειδώλιο ιππεύουσας κουροτρόφου, που χρονολογείται στο τρίτο τέταρτο του 8ου αι. π.Χ. Εικονίζει γυμνή γυναικεία μορφή με αδιαμόρφωτο κεφάλι, η οποία ιππεύει κατά το γυναικείο τρόπο, κρατώντας με το αριστερό της χέρι μικρό αγόρι. Ενώ το σωζόμενο τμήμα του αλόγου παραπέμπει με σχετική βεβαιό- τητα στο αργείτικο εργαστήριο, οι δύο ιππεύουσες μορφές θα μπορούσαν να αποδοθούν στη δραστηριότητα του εργαστηρίου της Κορίνθου. Το ειδώλιο συνάπτεται από εικονογραφικής απόψεως με το θέμα της ιππεύουσας γυναικείας μορφής, ήδη γνωστό στα εργαστήρια μεταλλοτεχνίας της Πελοποννήσου κατά την εικαζόμε- νη περίοδο της κατασκευής του. Εκείνο που καθιστά το συγκεκριμένο έργο αναμφισβήτητα μοναδικό στον ελλαδικό χώρο είναι η προσθήκη ενός παιδιού, το οποίο εμφαίνει με τρόπο αποκαλυπτικό τη χθόνια υπόσταση της εικονιζόμενης θεάς. Στην ιππεύουσα κουροτρόφο του Μουσείου Μπενάκη το παιδί αποδίδεται σε προχωρημένη ηλικία, γεγονός που θα μπορούσε να υποδηλώνει την κατάσταση του μελλοντικού εφήβου. Γιατί εκείνο που ενδιαφέρει, δεν είναι να αποδοθεί μόνον η μητρική υπόσταση της θεότη- τας. Πρόδηλη είναι ταυτόχρονα και η προσπάθεια να αποκρυσταλλωθεί εικονογραφικά η εποπτεία της στη ζωή των μικρών αγοριών, και συνακόλουθα των νέων ανδρών. Εκείνο, συνεπώς, που θα έπρεπε να διερευνηθεί είναι η ανάγκη που οδήγησε στη δημιουργία ενός εικονογραφικού τύπου, στον οποίο συνδυάζεται η παλαιά ιδέα της γονιμότητας με τα νέα ιδεώδη της άρχουσας αριστοκρατικής τάξης.

Λέξεις-κλειδιά: Περίοπτη γλυπτική - Χαλκός - Γεωμετρική περίοδος - Κουροτρόφος - Έφιππες γυναικείες μορφές  ▲


Matthias Recke, Περί της κατασκευής θηραϊκών αμφορέων
Το θραύσμα ενός θηραϊκού αμφορέα που βρίσκεται στη Χαϊδελβέργη δεν παρουσιάζει μία μοναδική πλαστική διακόσμηση στο πλαίσιο, όπως προτάθηκε στην πρώτη δημοσίευση. Πρό- κειται μάλλον για το αρνητικό μιας κατασκευαστικής μήτρας, το οποίο δεν προοριζόταν για έκθεση, με τη βοήθεια του οποίου μπορεί τώρα πλέον να αναπαρασταθεί το πώς κατασκευ- άζονταν τόσο μεγάλα αγγεία. Το θραύσμα της Χαϊδελβέργης μας επιτρέπει να αντιληφθού- με εκτενώς άγνωστες μέχρι σήμερα τεχνολογικές λεπτομέρειες της διαδικασίας παραγωγής των θηραϊκών αμφορέων και μας δίνει ταυτόχρονα τη δυνατότητα να παρατηρήσουμε τον τρόπο εργασίας των κεραμέων και των αγγειογράφων.

Λέξεις-κλειδιά: Κεραμική, υστερογεωμετρική - Θήρα - Τεχνική παραγωγής - Σύστημα αναλογιών  ▲


Iulian Bîrzescu, Οι εμπορικοί αμφορείς της σειράς ‘Λέσβος-ερυθρή’ στην Ίστρο
 Ως »Λέσβος-ερυθρή« χαρακτηρίζεται μία ομάδα αμφορέων, οι οποίοι πιθανολογείται ότι κατασκευάστηκαν στο νησί της Λέσβου. Αυτή η ελάχιστα γνωστή ομάδα αρχαϊκών εμπορικών αμφορέων θα παρουσιαστεί αμέσως παρακάτω αναλυτικά, βάσει ενός μεγάλου αριθμού γνωστών παραδειγμάτων, καθώς αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό ποσοστό του συνόλου της αρχαϊκής κεραμεικής στην Ίστρο. Στην Ίστρο είναι δυνατό να διαχωριστούν, βάσει της εξέλιξης της τυπολογίας των σχημάτων των αμφορέων της ομάδας ‘Λέσβος-ερυθρή’ από τα τέλη του 7ου ως την αρχή του 5ου αι. συνολικά πέντε διαδοχικές φάσεις. Με τη νέα μελέτη των εμπορικών αμφορέων της σειράς ‘Λέσβος-ερυθρή’ έρχονται να προστεθούν καινούρια συμπεράσματα για τα σχέδια και σύμβολα. Τα συγκεκριμένα σχέδια μπορούν να παράσχουν σημαντικές πληροφορίες για την καταγωγή, την αποθήκευση και την εμπορία των αμφο- ρέων.

Λέξεις-κλειδιά: Λέσβος - Ίστρος - Αμφορείς, αρχαϊκοί - Εμπορικοί δρόμοι - Επιγρανφένς σε αγεία  ▲


Eleni Manakidou, Ένας αποσπασματικός κιονωτός κρατήρας από το Καραμπουρνάκι και η παράσταση των ηρωικών γάμων στην κορινθιακή και την αττική μελανόμορφη αγγειογραφία
Εδώ παρουσιάζονται οι δύο παραλλαγές των γαμήλιων πομπών που συνοδεύονται από ένα ή περισσότερα άρματα και απεικονίζονται τόσο στα κορινθιακά όσο και στα αττικά μελανό- μορφα αγγεία. Και οι δύο ανήκουν στο μυθολογικό-ηρωικό επίπεδο. Προγενέστερες είναι οι παραστάσεις της πομπής των αρμάτων που φέρνουν τους θεϊκούς καλεσμένους στον γάμο του Πηλέα και της Θέτιδας. Εκεί το παραδοσιακό σχήμα των επο- χούμενων θεϊκών ζευγαριών ενσωματώνεται στο νέο σχήμα της πολυπρόσωπης πομπικής ακολουθίας. Με αφορμή το πρόσφατο εύρημα ενός κορινθιακού κιονωτού κρατήρα από το Καραμπουρνάκι εξετάζεται η παρουσία της παραλλαγής αυτής και στην κορινθιακή αγγει- ογραφία, όπου προφανώς υιοθετήθηκε από τον αττικό Κεραμεικό, αν και με κάπως πιο γε- νικευτική μορφή. Παρά την αποσπασματική του διατήρηση, το αγγείο μπορεί να αποδοθεί στον Ζ. του Detroit. Στη νεότερη παραλλαγή, που εμφανίζεται από το β΄ τέταρτο του 6ου αι. π.Χ. τόσο στην Αττική όσο και στην Κόρινθο, το μοναδικό τέθριππο, που αποτελεί το επίκεντρο των σκηνών, μετα- φέρει το ζευγάρι των νεόνυμφων ηρώων και πλαισιώνεται από άλλες πεζές μορφές. Παρά το πλήθος των σχετικών μελανόμορφων παραστάσεων, σε λίγες μόνον οι πρωταγωνιστές ταυτίζονται με επιγραφές και τότε πρόκειται πάντα για γνωστά ηρωικά ζευγάρια και για θεούς που τους συνοδεύουν. Οι διαφορές ανάμεσα στα αττικά και τα κορινθιακά αγγεία είναι αρκετές και εντοπίζονται στην απόδοση περισσότερων ή λιγότερων εικονογραφικών λεπτο- μερειών, στην ταύτιση των μορφών μέσω επιγραφών ή »λαλούντων« συμβόλων καθώς και στο σχήμα των αγγείων που επιλέγονται για την απεικόνιση του συγκεκριμένου θέματος.

Λέξεις-κλειδιά: Αγγειογραφία - Γαμήλια πομπή - Πομπή σε άρμα - Ηρωικό ζεύγος - Ζωγράφος του Detroit  ▲


Evgenia Vikela, Αναθηματικά ανάγλυφα στην Αθηνά. Εικονογραφία της θεάς και η σύνθεση των αναπαραστάσεων στα αναγλύφα
H επισκόπηση των αναθηματικών αναγλύφων της Aθηνάς αποδίδει ενδιαφέροντα στοιχεία από πολλές απόψεις. Eξάλλου η μεμονωμένη έρευνά τους στα πλαίσια της αυτόνομης κατηγορίας των αναθηματικών αυτών μνημείων προβάλλεται και ως αναγκαία λόγω του μεγάλου αριθμού, της αττικής προέλευσης, αλλά και της καλής ποιότητάς τους. H λεπτομερής διαπραγμάτευση του συνόλου τους αφορά την τυπολογία των αναγλυφικών πλακών, τη θεματική και τις συνθέσεις των παραστάσεων, ώστε να εμφανιστεί το υλικό σε πλήρη ανάπτυξη για την καθαυτό σημασία που παρουσιάζει, και ακόμη για γίνουν αντιληπτές οι ομοιότητες και οι διαφορές γενικώτερα ως προς την λοιπή παραγωγή των αναθηματικών αναγλύφων. H μελέτη διαρθρώνεται κατά κύριο λόγο με τη χρονολογική παράθεση των παραστατικών τύπων της θεάς που ενδιαφέρουν, όχι μόνο για την έρευνα των αναγλύφων της, αλλά και για την όλη εικονογραφία της Aθηνάς. Προς τούτο συγκρίνονται με παραδείγματα από άλλες ομάδες έργων. Oι αντιπροσωπευόμενες μορφές της θεάς στα αναθηματικά ανάγλυφα και οι συνθετικές δομές των σχετικών παραστάσεων οδηγούν σε συμπεράσματα αναφορικά με την υπόσταση της θεάς και τους πιστούς που απευθύνονται προς αυτήν· επίσης συνδέονται με ζητήματα σχετικά με την κοινωνικό πλαίσιο της εποχής που τα παρήγαγε. Oπωσδήποτε το γεγονός ότι η πλειοψηφία των αναγλύφων της Aθηνάς είναι αττικής προέλευσης, ότι η ανάθεσή τους έγινε στο κύριο ιερό της Aθήνας, την Aκρόπολη, αποκαλύπτει τον σύνδεσμο των πολιτών προς την προστάτισσα θεά της πόλης τους και επιτρέπει συσχετισμούς προς συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα.

Λέξεις-κλειδιά: Αναθηματικά ανάγλυφα - Αθηνά - Εικονογραφία - Λατρεία - Θρησκεία  ▲


Bernhard Schmaltz, ΕΡΓΟΝ ΑΡΙΣΤΟΚΛΕΟΣ ΑΡΙΣΤΙΟΝΟΣ
Μία λεπτομερής εξέταση της στήλης του Αριστίονος υπό έντονο πλάγιο φως δείχνει ότι λεπτομέρειες, όπως η παρυφή και οι πτυχές του χιτώνα, οι πτέρυγες, η παρυφή του θώρακοςκαι οι κνημίδες, σμιλεύτηκαν πολύ επιφανειακά στην προσεκτικά λειασμένη επιφάνεια. Συνάγεται το συμπέρασμα ότι αρχικά απεικονιζόνταν ένας γυμνός νέος με πλούσια κόμη με βοστρύχους, ο οποίος στη συνέχεια, βάσει μίας μεταγενέστερης χρήσης ή επαναχρησιμοποί- ησης της στήλης, εξοπλίστηκε με χιτώνα, θώρακα, κνημίδες και γενειάδα, ενώ ταυτόχρονα προστέθηκαν η άκρη της γενειάδας, οι πτυχές του χιτώνα στον καβάλο, η κορυφή και το λοφίο του κράνους. Αυτές οι αλλαγές φαίνεται να έγιναν από τον γλύπτη Αριστοκλή, ενώ αντίθετα στην αρχική μορφή του έργου φαίνεται ότι αναφερόταν το όνομα του Αριστίονος. Το θέμα κατά πόσον η ασυνήθιστη ορολογία ἔργον στην υπογραφή του καλλιτέχνη χαρακτηρίζει αυτή ακριβώς την ασυνήθιστη διαδικασία της εκ νέου επεξεργασίας, παραμένει ανοιχτό.

Λέξεις-κλειδιά: Αττικὰ επιτύμβια ανάγλυφα - Αρχαϊκή περίοδος - Επανεπεξεργασία - Επαναχρησιμοποίηση  ▲


Christina Vlassopoulou, Νέα θραύσματα γλυπτών από την Ακρόπολη. Παρατηρήσεις στην εικονογραφία της Αθηνάς κατά την κλασική περίοδο
Στην εργασία αυτή η συγγραφέας ασχολείται με νέα τμήματα αγαλμάτων και αγαλματίων της κλασικής και της πρώιμης ρωμαϊκής περιόδου από την αθηναϊκή Ακρόπολη, με βάση τα οποία διατυπώνονται παρατηρήσεις για την εικονογραφία της θεάς Αθηνάς στα κλασικά χρόνια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που διασώζουν κατέστη δυνατή η ταύτιση και απόδοση των θραυσμάτων σε επί μέρους μορφές και η συσχέτισή τους με γνωστούς αγαλματικούς τύπους, όπως λ.χ. ο τύπος της Αθηνάς Пαρέθνου, της Αθηνάς Velletri, της Αθηνάς με τη λοξή αιγίδα, της Αθηνάς με τη σταυρωτή αιγίδα και της Αθηνάς με την Kragenägis (τύπος Ince). Ανάμε- σα στο υλικό αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν συγκεκριμένα θραύσματα γλυπτών από εκλεκτική ποιότητα παριανού μαρμάρου που χρονολογούνται στο 2ο μισό του 5ου αι. π. Χ. και μας παρέχουν ενδείξεις για την ύπαρξη πρωιμότερων εκδοχών ορισμένων τύπων Αθηνάς, που ως τώρα είναι γνωστοί από επαναλήψεις της ελληνιστικής ή της πρώιμης ρω- μαϊκής εποχής του ελληνικού χώρου και από αντίγραφα του ιταλικού χώρου. Пαράλληλα, παρουσιάζονται κάποια αδημοσίευτα αγαλμάτια Αθηνάς, τα οποία αποτελούν είτε σύγχρο- νες επαναλήψεις ελληνικών πρωτοτύπων είτε επαναλήψεις της πρώιμης αυτοκρατορικής εποχής. Γι ̓αυτό συμβάλλουν σημαντικά στον τυπολογικό προσδιορισμό των πρωτότυπων δημιουργιών της κλασικής εποχής.

Λέξεις-κλειδιά: Αθήνα - Ακρόπολη - Kλασική περίοδος - Пερίοπτη γλυπτική - Αθηνά  ▲


Mathias René Hofter, O Ήρωας Διανοούμενος . Αναφορά στο πορτραίτο του Πινδάρου
Τα ασυνήθιστα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά στο πορτραίτο του Πινδάρου έχουν ερμη- νευθεί μέχρι σήμερα ως ένδειξη κοινωνικοπολιτικού συντηρητισμού (Bergemann μεταξύ άλλων) ή μίας ιδιαίτερης θρησκευτικής προσέγγισης (Himmelmann). Μπορεί όμως κανείς να πάει ένα βήμα παραπέρα και να τα θεωρήσει μία παραπομπή στον αυτοπροσδιορισμό του Πινδάρου ως ποιητή και παιδαγωγού. Τόσο η δεμένη σε κόμπο γενειάδα όσο και τα φυσιο- γνωμικά χαρακτηριστικά, τα οποία παραπέμπουν σε απεικονίσεις κενταύρων, μπορούν να ερμηνευτούν ως υπαινικτικές αναφορές σε τελετουργικούς και μυθολογικούς συνοδούς στις ‘διαβατήριες τελετές’, το πέρασμα από την εφηβική ηλικία στην ενηλικίωση. H διαδικασία αυτή συμβολίζει επίσης συχνά και τη μετάβαση από την αγριότητα στον πολιτισμό και, σ’ αυτή την περίπτωση, ο κένταυρος Χείρων αποτελεί πρότυπο ως σοφός δαίμονας της φύσης και ως παιδαγωγός των μεγάλων ελλήνων ηρώων. Ο Πίνδαρος τον παρουσιάζει λεπτομε